विशाखापट्टनम डिजिटल क्रांतिक कारण अभिव्यक्तिक अवसर व्यापक भेल अछि, मुदा पत्रकारिताक विश्वसनीयता, तथ्यपरकता, नैतिकता आ जवाबदेहीक संदर्भमे नव चुनौती सेहो सामने आयल अछि। हाथमे कैमरा आ माइक आबि गेलासँ कोनो व्यक्ति पेशेवर पत्रकार नहि बनि जाइत अछि। पत्रकारिताक मूल आधार तथ्य, सत्य, निष्पक्षता आ जनहितक प्रति जिम्मेदारी अछि।
ई विचार वरिष्ठ पत्रकार आ मुख्य वक्ता कृष्णमोहन झा विशाखापट्टनममे आयोजित भारती श्रमजीवी पत्रकार संघ (BSPS) केर 13म स्थापना दिवस समारोह मे व्यक्त कएलनि। नव्यांध्र जर्नलिस्ट्स वेलफेयर एसोसिएशनक तत्वावधानमे आयोजित एहि समारोहमे डिजिटल मीडियाक बढ़ैत प्रभाव, नैतिक पत्रकारिता, पत्रकारक कल्याण आ बदलैत मीडिया परिदृश्यपर विस्तारसँ चर्चा भेल।
कार्यक्रमक आमंत्रित मुख्य अतिथि गृह मंत्री अपरिहार्य कारणसँ समारोहमे शामिल नहि भऽ सकलाह। मुदा अन्य आमंत्रित अतिथि, पत्रकार संगठनक प्रतिनिधि आ पत्रकारसभक उपस्थिति रहल। विभिन्न वक्तासभ पत्रकारिताक समक्ष वर्तमान चुनौती आ पत्रकारक भूमिकापर अपन विचार रखलनि।
सोशल मीडिया आ पेशेवर पत्रकारिताक बीच अंतर जरूरी
‘लोकतांत्रिक व्यवस्थामे एथिक्सपूर्ण पत्रकारिता’ विषयपर संबोधित करैत कृष्णमोहन झा कहलनि जे डिजिटल मीडियासँ पत्रकारिताक पहुंच आ स्वरूप दुनू व्यापक भेल अछि। आइ कोनो व्यक्ति अपन डिजिटल प्लेटफॉर्म शुरू कऽ समाचार आ विचार समाज धरि पहुंचा सकैत अछि। ई अभिव्यक्तिक विस्तारक दृष्टिए महत्वपूर्ण बदलाव अछि, मुदा एकर संग पत्रकारिताक पहचान, विश्वसनीयता आ जवाबदेहीसँ जुड़ल नव सवाल सेहो उठल अछि।
ओ कहलनि जे आइ अनेक स्थानपर लोक कैमरा आ माइक लऽ कऽ समाचार संकलन करैत देखाइत छथि आ स्वयंके पत्रकार कहैत छथि। मुदा पत्रकारिताक बुनियादी समझ, तथ्यक पुष्टि, स्रोतक विश्वसनीयता आ समाचारक सभ पक्ष सामने रखबाक जिम्मेदारी सभमे समान रूपसँ नहि देखाइत अछि।
झा सवाल उठौलनि जे पत्रकारिताक नामपर होइत गैर-जिम्मेदाराना काजक जवाबदेही तय करबाक व्यवस्था की होय आ एहि पूरा प्रक्रियाक निगरानी केना आ के करत।
ओ सोशल मीडिया इंफ्लुएंसर आ पेशेवर पत्रकारिताक बीच अंतर स्पष्ट करबाक आवश्यकता बतौलनि। हुनकर अनुसार कोनो व्यक्तिक फॉलोअर्सक संख्या, लोकप्रियता अथवा सोशल मीडियापर सक्रियता पत्रकारिताक पेशेवर कसौटी नहि भऽ सकैत अछि।
ओ कहलनि जे पत्रकारिताक विश्वसनीयता एहि आधारपर तय होय जे समाचारक तथ्यक पुष्टि कोना कएल गेल, स्रोत कतेक विश्वसनीय अछि, संबंधित पक्षक दृष्टिकोण सामने आनल गेल अथवा नहि, गलती भेलापर ओकर सुधार कएल जाइत अछि अथवा नहि आ पूरा प्रक्रियामे जनहितके कतेक महत्व देल गेल।
बदलैत मीडिया दौरमे Media Council पर विचारक आवश्यकता
कृष्णमोहन झा बदलैत मीडिया परिदृश्यमे नियमनक वर्तमान व्यवस्थापर सेहो चर्चा कएलनि। ओ कहलनि जे पारंपरिक मीडियाक समयमे विकसित भेल व्यवस्थाक समक्ष डिजिटल मीडिया, सोशल मीडिया आ नव कंटेंट प्लेटफॉर्मक विस्तारसँ नव चुनौती उत्पन्न भेल अछि।
ओ सरकारसँ बदलैत समय आ तकनीकी परिस्थितिके ध्यानमे रखैत एक व्यापक Media Council केर गठनपर विचार करबाक आवश्यकता बतौलनि। हुनकर कहब छल जे एहन व्यवस्थाक उद्देश्य पत्रकारिताक स्वतंत्रताके सीमित करब नहि, बल्कि पत्रकारिताक पेशेवर मानक, नैतिकता आ जवाबदेहीके मजबूत करब होय।
ओ कहलनि, “हमर सवाल ककरो अभिव्यक्तिक स्वतंत्रताके सीमित करबाक नहि अछि। हमर सवाल पत्रकारिताक विश्वसनीयताके बचा कऽ रखबाक अछि।”
पत्रकारक कल्याणपर सेहो जोर
वरिष्ठ पत्रकार अपन संबोधनमे पत्रकारक कल्याणक मुद्दाके सेहो प्रमुखतासँ उठौलनि। ओ कहलनि जे समाज पत्रकारसँ निर्भीक, निष्पक्ष आ ईमानदार पत्रकारिताक अपेक्षा करैत अछि, मुदा पत्रकारक सामाजिक आ आर्थिक सुरक्षाक लेल सेहो संस्थागत स्तरपर गंभीर प्रयास आवश्यक अछि।
ओ कहलनि जे पत्रकारिताके मजबूत बनयबाक लेल केवल पत्रकारसँ नैतिकता आ जिम्मेदारीक अपेक्षा पर्याप्त नहि अछि। पत्रकारक सम्मान, सुरक्षा आ कल्याणक लेल सेहो प्रभावी संस्थागत प्रयास होमय चाही।
ओ पत्रकार संगठनसभसँ आह्वान कएलनि जे पत्रकारक कल्याणक संग-संग पत्रकारिताक गुणवत्ता, विश्वसनीयता आ पेशेवर मानकके मजबूत करबाक लेल निरंतर प्रयास करथि।
स्वतंत्रताक संग जवाबदेही सेहो जरूरी
समारोहक समापन सत्रमे कृष्णमोहन झा कहलनि जे लोकतंत्रमे स्वतंत्र पत्रकारिताक महत्वपूर्ण भूमिका अछि, मुदा स्वतंत्रताक अर्थ जिम्मेदारीसँ मुक्त होयब नहि अछि। स्वतंत्र आ उत्तरदायी पत्रकारिता एक-दोसराक विरोधी नहि, बल्कि पूरक अछि।
ओ कहलनि जे पत्रकारक पहिल दायित्व समाजक प्रति अछि। सत्ता, विपक्ष, संस्था अथवा कोनो अन्य प्रभावसँ ऊपर उठि तथ्य आ जनहितके प्राथमिकता देब पत्रकारिताक मूल भावना होयबाक चाही।
समारोहमे उपस्थित अन्य वक्ता आ पत्रकार प्रतिनिधिसभ सेहो पत्रकारिताक बदलैत स्वरूप, पत्रकारक कल्याण, संगठनात्मक एकता, पेशेवर दायित्व आ वर्तमान मीडिया परिदृश्यक चुनौतीपर अपन विचार रखलनि।
BSPS केर 13म स्थापना दिवस समारोह पत्रकार एकता आ कल्याणक संग डिजिटल युगमे पत्रकारिताक विश्वसनीयता, नैतिकता आ सामाजिक जवाबदेहीपर गंभीर विमर्शक अवसर बनल।
