जयपुर। आपदाक समयमे त्वरित राहत, बचाव आ जनसहायताकेँ बेसी प्रभावी बनेबाक उद्देश्यसँ राष्ट्रीय आपदा प्रबंधन प्राधिकरण (एनडीएमए) केर महत्वाकांक्षी ‘युवा आपदा मित्र योजना’ अंतर्गत राजस्थानमे व्यापक स्तर पर प्रशिक्षण अभियान चलाओल जा रहल अछि। एहि योजनाक तहत राज्यक 13 आपदा-प्रभावित जिलामे 12 हजार 650 युवा स्वयंसेवककेँ आपदा प्रबंधन आ राहत कार्यक विशेष प्रशिक्षण देल जा रहल अछि।
एहि क्रममे राजस्थानक पुलिस महानिदेशक (डीजीपी) Rajeev Kumar Sharma राजीव कुमार शर्मा 15 जून केँ जयपुर स्थित एनसीसी कॉम्प्लेक्स, जेएलएन मार्ग, गांधी नगरक प्रशिक्षण शिविरक निरीक्षण करताह आ प्रशिक्षण प्राप्त कऽ रहल युवासभक उत्साहवर्धन तथा मार्गदर्शन करताह।
योजनाक तहत जयपुर, अजमेर, अलवर, जोधपुर, बाड़मेर, भरतपुर, जालौर, झालावाड़, कोटा, बीकानेर, नागौर, सिरोही आ पाली सहित 13 जिलामे एनसीसी, एनएसएस, नेहरू युवा केंद्र संगठन तथा भारत स्काउट्स एंड गाइड्ससँ जुड़ल स्वयंसेवकसभकेँ सात दिवसीय आवासीय प्रशिक्षण देल जा रहल अछि। प्रशिक्षणक संचालन राजस्थान राज्य आपदा प्रतिसाद बल (एसडीआरएफ) आ आपदा मित्र मास्टर प्रशिक्षकसभ द्वारा कएल जा रहल अछि। जयपुरमे ई प्रशिक्षण शिविर 18 जून 2026 धरि चलत।
एहि योजनाक मुख्य उद्देश्य प्रशिक्षित सामुदायिक स्वयंसेवकसभक एहन नेटवर्क तैयार करब अछि, जे प्राकृतिक अथवा मानवजनित आपदाक स्थिति मे प्रशासन आ राहत एजेंसीसभक संग मिलिकऽ प्रभावित क्षेत्रमे सबसँ पहिने पहुँचि सकथि आ राहत-बचाव कार्यमे प्रभावी योगदान दऽ सकथि।
प्रशिक्षणक दौरान प्रतिभागीसभकेँ खोज आ बचाव (सर्च एंड रेस्क्यू), प्राथमिक उपचार, आपदा जोखिम न्यूनीकरण, सामुदायिक समन्वय, रोप रेस्क्यू तथा आपातकालीन प्रतिक्रिया जेकाँ महत्वपूर्ण विषयसभ पर व्यावहारिक प्रशिक्षण देल जा रहल अछि।
निर्धारित कार्यक्रम अनुसार डीजीपी राजीव कुमार शर्मा सुबह 10 बजे एनसीसी परिसर पहुँचताह। स्वागत समारोहक बाद राजस्थान सशस्त्र बल आ एसडीआरएफक अतिरिक्त महानिदेशक पुलिस Rupinder Singh रुपिंदर सिंह स्वागत भाषण देताह। एकर बाद प्रशिक्षुसभ द्वारा रोप रेस्क्यू डेमो सहित विभिन्न आपदा प्रबंधन प्रदर्शन प्रस्तुत कएल जाएत।
कार्यक्रममे एनसीसीक उप महानिदेशक द्वारा आपदाक समयमे एनसीसीक भूमिकापर विशेष प्रस्तुति सेहो देल जाएत। डीजीपी राजीव कुमार शर्मा प्रशिक्षणार्थीसभकेँ संबोधित करैत आपदा प्रबंधनमे युवाशक्तिक भूमिका, अनुशासन, नेतृत्व क्षमता आ सामाजिक उत्तरदायित्वक महत्व पर अपन विचार रखताह।
राजस्थान पुलिस आ एसडीआरएफक मान्यता अछि जे प्रशिक्षित युवासभक ई विशाल टोली भविष्यमे राज्यक लेल एकटा सशक्त आपदा प्रतिक्रिया तंत्र साबित होएत। आपदाक समयमे स्थानीय स्तर पर उपलब्ध प्रशिक्षित स्वयंसेवक राहत आ बचाव कार्यमे तेजी आनबाक संगहि जनहानि आ आर्थिक क्षतिकेँ कम करबामे महत्वपूर्ण भूमिका निभाएत।
