‘मेक इन इंडिया’ के भेटत पैघ बढ़ावा, टेक्नोलॉजी ट्रांसफर आ भारतमे निर्माण पर सेहो बनि सकैत अछि सहमति
नई दिल्ली। भारतीय वायु सेना (IAF) केर युद्ध क्षमता केँ आरो मजबूत बनेबाक दिशामे एकटा महत्वपूर्ण प्रगति देखल जा रहल अछि। मीडिया रिपोर्टक अनुसार, फ्रांस एहि वर्ष अगस्तक मध्य धरि भारतक द्वारा 114 राफेल लड़ाकू विमानक खरीद लेल पठाओल गेल ‘लेटर ऑफ़ रिक्वेस्ट’ (LoR) पर अपन आधिकारिक जवाब द’ सकैत अछि। फ्रांसक जवाब भेटलाक बाद दुनू देशक बीच सरकार-से-सरकार (G2G) समझौताक तहत औपचारिक वार्ता शुरू होयबाक संभावना अछि।
न्यूज़ एजेंसी ANI केर अनुसार, भारत मई 2026 मे फ्रांस केँ लेटर ऑफ़ रिक्वेस्ट पठाकऽ भारतीय वायु सेना लेल 114 राफेल लड़ाकू विमान खरीदबाक प्रक्रिया शुरू केने छल। फ्रांसीसी अधिकारी एहि प्रस्तावक अध्ययन लेल अगस्तक मध्य धरि समय मांगने छथि।
94 राफेल विमानक निर्माण भारतमे होयत
प्रस्तावित समझौता अंतर्गत 114 मे सँ 94 राफेल लड़ाकू विमानक निर्माण भारतमे कयल जाएत। एहि लेल फ्रांसक डसॉल्ट एविएशन (Dassault Aviation) ककरो भारतीय कंपनीक संग साझेदारी करत। एहिसँ देशमे रक्षा उत्पादन, एयरोस्पेस मैन्युफैक्चरिंग आ “मेक इन इंडिया” अभियान केँ पैघ बढ़ावा भेटबाक उम्मीद अछि।
IAF केर घटैत स्क्वाड्रन क्षमता केँ भेटत मजबूती
भारतीय वायु सेना बहुत दिन सँ अपन घटैत स्क्वाड्रन संख्याक चुनौतीक सामना क’ रहल अछि। रूसी मूलक मिग लड़ाकू विमानक विभिन्न संस्करणक चरणबद्ध रूप सँ सेवा सँ बाहर होयबाक प्रक्रिया आ स्वदेशी एलसीए मार्क-1ए तथा एलसीए मार्क-2 केँ शामिल करबामे भ’ रहल देरीक कारण वायु सेनाक परिचालन क्षमता प्रभावित भेल अछि। एहन परिस्थितिमे 114 नव राफेल विमानक खरीद रणनीतिक दृष्टिसँ अत्यंत महत्वपूर्ण मानल जा रहल अछि।
176 धरि पहुंचि सकैत अछि भारतक राफेल ताकत
वर्तमानमे भारतीय वायु सेना आ भारतीय नौसेना मिलाकऽ कुल 62 राफेल लड़ाकू विमानक ऑर्डर द’ चुकल अछि। जँ 114 अतिरिक्त विमानक ई डील अंतिम रूप लैत अछि, तऽ भारतक राफेल बेड़ाक संख्या बढ़िकऽ 176 भ’ जाएत।
एकरा अतिरिक्त भारतीय नौसेना समुद्री अभियान लेल 31 आओर राफेल मरीन लड़ाकू विमान खरीदबाक योजना पर सेहो आगाँ बढ़ि रहल अछि। एहि हिसाबे भविष्यमे भारतक पास कुल राफेल विमानक संख्या 200 सँ बेसी भ’ सकैत अछि।
टेक्नोलॉजी ट्रांसफर आ स्वदेशी हथियार पर सकारात्मक संकेत
रक्षा मंत्रालय भारतीय वायु सेना केर युद्ध क्षमता बढ़ेबाक व्यापक प्रयासक तहत एहि प्रस्ताव केँ आगाँ बढ़ा रहल अछि। वर्ष 2024 मे रक्षा सचिव राजेश कुमार सिंह पदभार ग्रहण केलाक बाद मंत्रालय वायु सेनाक परिचालन आवश्यकताक व्यापक समीक्षा केने छल। रक्षा अधिग्रहण परिषद (DAC) सेहो 114 राफेल लड़ाकू विमान खरीदबाक प्रस्ताव केँ पहिनहि मंजूरी द’ चुकल अछि।
हालहि मे फ्रांस संकेत देने छल जे ओ राफेल विमान लेल टेक्नोलॉजी ट्रांसफर (ToT) आ भारतमे विकसित हथियार आ स्वदेशी प्रणालीक एकीकरण पर सकारात्मक रुख रखैत अछि। फ्रांसीसी सूत्रक अनुसार, “मेक इन इंडिया” एहि संभावित रक्षा समझौताक प्रमुख आधार होयत।
विशेषज्ञक मानब अछि जे जँ ई डील अंतिम रूप लैत अछि, तँ एकरासँ भारतीय वायु सेनाक युद्ध क्षमता मे उल्लेखनीय वृद्धि होएत आ संगहि देशक रक्षा विनिर्माण आ एयरोस्पेस उद्योग केँ सेहो नव गति भेटत।
